Testament voor een samengesteld gezin: zo bescherm je partner én kinderen

Ben je getrouwd of geregistreerd partner en heb je eigen kinderen, dan geldt standaard de wettelijke verdeling: je partner krijgt alle bezittingen en schulden, jouw kinderen krijgen een geldvordering die pas opeisbaar is bij het overlijden van je partner. Jouw stiefkinderen staan buiten de verdeling.

Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan is het nog scherper: je partner is geen erfgenaam. Alles gaat naar jouw kinderen, en je partner kan de woning vaak niet aanhouden. Een samenlevingscontract met verblijvingsbeding helpt voor de gezamenlijke spullen, maar regelt niets voor je overige vermogen. Daarvoor is een testament nodig.

Het klassieke scenario: jij overlijdt eerst, je partner krijgt via de wettelijke verdeling jouw hele vermogen. Jouw kinderen hebben een vordering op papier. Overlijdt daarna je partner, dan gaat diens nalatenschap, inclusief wat van jou kwam, naar zijn of haar eigen kinderen. Jouw kinderen krijgen alleen hun vordering uitbetaald, als er dan nog genoeg is.

Het omgekeerde kan ook: je partner hertrouwt, of maakt een nieuw testament waarin jouw kinderen niet voorkomen. Zonder goede regeling heb je daar na je overlijden geen enkele invloed meer op. Dit 'weglekken' van vermogen is het grootste risico in een samengesteld gezin, en precies wat een goed testament voorkomt.

Met een tweetrapsmaking benoem je je partner tot erfgenaam onder de voorwaarde dat wat bij diens overlijden nog over is van jouw nalatenschap, naar door jou aangewezen personen gaat: je eigen kinderen. Je partner (de 'bezwaarde') mag het vermogen gebruiken en zelfs opmaken, maar kan het niet wegschenken aan of nalaten aan anderen. Jouw kinderen (de 'verwachters') krijgen wat er dan nog is.

Fiscaal heeft dit een belangrijk voordeel: bij het tweede overlijden worden jouw kinderen geacht van jou te erven en niet van hun stiefouder, met de bijbehorende vrijstelling en het lage tarief. In combinatie met een opvullegaat kan de langstlevende bovendien bij het eerste overlijden de erfbelasting minimaliseren. Er zijn ook nadelen aan een tweetrap. Laat je door ons informeren.

Wil je meer zekerheid voor je kinderen, dan is een vruchtgebruiktestament een alternatief: je kinderen worden direct eigenaar, je partner krijgt het recht om de woning te blijven bewonen en het vermogen te gebruiken. Daarbij regel je ook de wilsrechten: de wettelijke mogelijkheid voor kinderen om goederen op te eisen als de stiefouder hertrouwt, kun je uitbreiden, beperken of uitsluiten.

Een uitsluitingsclausule zorgt dat wat jouw kinderen erven, niet in een gemeenschap van goederen met hun partner valt en dus bij hun eigen scheiding buiten schot blijft. Wil je dat je stiefkinderen wél meedelen, dan benoem je ze uitdrukkelijk tot erfgenaam of legataris; fiscaal worden zij al gelijk behandeld met eigen kinderen. Tot slot: benoem een onafhankelijke executeur. In een samengesteld gezin lopen de belangen van partner en kinderen uiteen, en juist dan voorkomt een deskundige executeur conflicten. Erfbelastingplan helpt je bij het testament laten opstellen dat al deze onderdelen in samenhang regelt.